برگه اطلاعاتی
ماسک N95 و FFP2 چه تفاوتی دارند؟ راهنمای انتخاب و استفادهی درست
ماسکهای تنفسی N95 و FFP2 دو نام آشنا در بازار تجهیزات ایمنی هستند. هر دو برای جلوگیری از استنشاق ذرات معلق مثل گردوغبار، میست و دود به کار میروند، اما از دو نظام استاندارد متفاوت میآیند. شناختن تفاوتها به شما کمک میکند ماسک مناسب کارگاه، پروژهی ساختمانی یا مرکز درمانی را انتخاب کنید.
N95 و FFP2 هر کدام از کجا آمدهاند؟
- N95: طبق استاندارد آمریکایی NIOSH (42 CFR 84) ساخته میشود و دستکم ۹۵٪ ذرات آزمون (آیروسل نمک) را فیلتر میکند. حرف N یعنی در برابر ذرات روغنی مقاوم نیست.
- FFP2: طبق استاندارد اروپایی EN 149 ساخته میشود و دستکم ۹۴٪ ذرات آزمون را فیلتر میکند. در این استاندارد علاوه بر نمک، آزمون با ذرات روغنی (پارافین) هم انجام میشود و حد مجاز نشتی کلی به داخل ماسک هم دارد.
- FFP1 و FFP3: کلاس پایینتر (حداقل ۸۰٪) و بالاتر (حداقل ۹۹٪) در همان استاندارد اروپایی هستند.
در عمل، N95 و FFP2 برای فیلتر ذرات غیرروغنی عملکرد نزدیکی دارند، اما از نظر حقوقی و گواهینامه یکی نیستند. محل کار شما معمولاً تعیین میکند کدام گواهی لازم است.
ماسک تنفسی گاز و بخار را نمیگیرد
ماسکهای فیلترکنندهی نیمصورت یکبارمصرف فقط ذرات را فیلتر میکنند. آنها در برابر گاز و بخار مواد شیمیایی (مثل حلالها یا بخار رنگ) محافظت نمیکنند. برای این خطرها ماسک نیمصورت یا تمامصورت با فیلتر مناسب گاز و بخار لازم است. ماسک دارای کربن فعال فقط برای کاهش بوی آزاردهندهی سطح پایین کمک میکند و جایگزین فیلتر مخصوص گاز نیست.
ماسک سوپاپدار یا بدون سوپاپ؟
سوپاپ بازدم، تنفس را راحتتر میکند و در هوای گرم و کار سنگین گرما و رطوبت داخل ماسک را کمتر میکند. برای کارگاههای صنعتی، نجاری و سنگکاری مدل سوپاپدار انتخاب رایجی است. اما ماسک سوپاپدار هوای بازدم را بدون فیلتر خارج میکند؛ بنابراین در محیطهایی که هدف جلوگیری از انتشار ذرات از خود فرد است (مثل فضای استریل یا عمل جراحی)، مدل بدون سوپاپ مناسبتر است.
آببندی روی صورت از خود فیلتر مهمتر است
ماسک تنها وقتی کار میکند که لبههای آن روی صورت کاملاً آببندی شود. ریش، موی بلند زیر لبه و بند شل باعث نشتی هوا میشوند. برای همین:
- اندازه و مدل ماسک باید با صورت شما سازگار باشد. در برنامههای رسمی تنفسی، آزمون تناسب (fit test) انجام میشود.
- هر بار که ماسک را میزنید، «بررسی آببندی» (user seal check) انجام دهید. این بررسی جایگزین آزمون تناسب نیست.
بررسی آببندی چطور انجام میشود؟
- فشار مثبت: مسیر خروج هوا را بپوشانید و آرام بازدم کنید. اگر کمی فشار در ماسک ایجاد شود و هوا از اطراف نشت نکند، آببندی مناسب است.
- فشار منفی: مسیر ورود هوا را بپوشانید و سریع دم بگیرید. اگر ماسک کمی به داخل جمع شود، آببندی درست است.
روش دقیق هر مدل روی جعبه یا بستهبندی آن نوشته شده است.
چه زمانی ماسک را عوض کنیم؟
- وقتی تنفس سختتر شد یا ماسک خیس، کثیف، آسیبدیده یا تغییرشکل داده است.
- وقتی لبه یا بند ماسک دیگر محکم نمیماند.
- ماسک یکبارمصرف را بین استفادههای مختلف شستوشو نکنید.
مدلهای موجود را در دستهی ماسکهای فروشگاه پایش سیف ببینید یا برای انتخاب مدل مناسب با پشتیبانی پایش سیف مشورت کنید.
منابع
- NIOSH / CDC، صفحهی «Filtering Facepiece Respirators» (cdc.gov/niosh/ppe/respirators/ffr.html)
- 3M، «Comparison of FFP2, KN95, and N95 Filtering Facepiece Respirator Classes»
- راهنمای مقایسهی N95 و FFP2 و FFP3 (WC Safety)
این مقاله جنبهی آموزشی دارد. برای محیطهای دارای خطر مشخص تنفسی، انتخاب نهایی باید با کارشناس بهداشت حرفهای باشد.