برگه اطلاعاتی
محافظ شنوایی چیست؟ راهنمای انتخاب ایرماف و ایرپلاگ (SNR و NRR)
آسیب شنوایی ناشی از سروصدای محیط کار بهتدریج و بدون درد ایجاد میشود و برگشتپذیر نیست. به همین دلیل انتخاب درست محافظ شنوایی، یعنی ایرماف یا ایرپلاگ، یکی از مهمترین تصمیمهای ایمنی در کارگاه، کارخانه و پروژههای ساختمانی است. این راهنما توضیح میدهد اعداد روی بستهبندی چه معنایی دارند و چطور محافظ مناسب را انتخاب کنیم.
صدا از چه سطحی خطرناک میشود؟
مؤسسهی ملی ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا (NIOSH) حد توصیهشدهی مواجهه با صدا را ۸۵ دسیبل A (dBA) برای میانگین ۸ ساعت کار روزانه اعلام کرده است. در این روش، با هر ۳ دسیبل افزایش صدا، زمان مجاز مواجهه نصف میشود. برای مقایسه، حد مجاز اجرایی سازمان OSHA آمریکا ۹۰ دسیبل A است که سطح ریسک بالاتری را میپذیرد. اگر نمیتوانید صدا را مهار کنید یا از بین ببرید، محافظ شنوایی آخرین خط دفاع است.
NRR و SNR یعنی چه؟
سازندگان روی بستهبندی عددی مینویسند که توان کاهش صدای محافظ را نشان میدهد:
- NRR (Noise Reduction Rating): شاخص آمریکایی که بر حسب دسیبل نوشته میشود.
- SNR (Single Number Rating): شاخص اروپایی با همین هدف که در استاندارد EN 352 استفاده میشود.
هرچه عدد بزرگتر باشد، کاهش صدای بالقوه بیشتر است. اما این عدد در آزمایشگاه و با جایگذاری ایدهآل به دست آمده و در محیط واقعی معمولاً کمتر است.
عدد واقعی چقدر است؟
OSHA برای برآورد میزان محافظت واقعی روش سادهای پیشنهاد میکند: ابتدا ۷ دسیبل از NRR کم کنید (برای تبدیل به دسیبل A) و سپس نتیجه را نصف کنید. مثال: اگر صدای محیط ۹۸ دسیبل A باشد و NRR برابر ۲۵، میزان مواجههی تقریبی برابر میشود با ۹۸ منهای ((۲۵ منهای ۷) ضربدر ۰٫۵) که حدود ۸۹ دسیبل A است. یعنی با یک محافظ NRR ۲۵ هنوز بالاتر از حد ۸۵ هستید. NIOSH هم پیشنهاد کرده NRR برای ایرماف حدود ۲۵ درصد و برای ایرپلاگها بیشتر (حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد) کم شود.
بیشتر همیشه بهتر نیست
NIOSH توصیه میکند محافظ را طوری انتخاب کنید که مواجههی شما حدود ۷۵ تا ۸۵ دسیبل A شود، نه کمتر. محافظ بیش از حد قوی باعث میشود صدای هشدار، همکاران و ماشینآلات را نشنوید و کارگر ناچار شود برای شنیدن آن را درآورد. بیشتر کارگران فقط به کاهش حدود ۱۰ دسیبل یا کمتر نیاز دارند.
ایرماف یا ایرپلاگ؟
- ایرماف: راحتتر روی گوش قرار میگیرد، اندازهی کمتر اشتباه میشود و برداشتن و گذاشتن آن سریع است. با کلاه ایمنی و عینک هم باید سازگار باشد (برخی مدلها روی کلاه نصب میشوند). در هوای گرم ممکن است گرمکننده باشد.
- ایرپلاگ: سبک و کمحجم است و در هوای گرم یا فضای تنگ راحتتر است. اما کاهش صدای آن به جایگذاری درست داخل مجرای گوش بستگی دارد؛ ایرپلاگ نیمهجا یا شل، محافظت ناچیزی دارد. مدلهای قابل شستوشو باید تمیز نگه داشته شوند.
چه زمانی هر دو را همزمان استفاده کنیم؟
در محیطهایی با صدای ۱۰۰ دسیبل A یا بیشتر، یا صدای ضربهای، NIOSH استفادهی همزمان ایرماف روی ایرپلاگ را پیشنهاد میکند. در برآورد OSHA برای حالت دوگانه، NRR بالاتر از میان دو محافظ پس از کم کردن ۷ در نظر گرفته میشود و حدود ۵ دسیبل هم به آن اضافه میگردد.
چند نکتهی عملی
- اندازه و نوع محافظ را متناسب با گوش و شغل انتخاب کنید؛ بهتر است چند گزینه را امتحان کنید.
- ایرپلاگ را عمیق و درست جا بیندازید. ایرماف باید کاملاً دور گوش را بپوشاند و موی بلند یا دستهی عینک زیر بالشتک نباشد.
- بالشتکهای ایرماف را در صورت فرسودگی عوض کنید؛ بالشتک ترکخورده آببندی را از بین میبرد.
- در طول شیفت محافظ را درنیاورید؛ حتی چند دقیقه مواجهه بدون محافظ اثر کل روز را بالا میبرد.
مدلهای ایرماف و ایرپلاگ پایش سیف را در دستهی گوشی ایمنی ببینید. برای راهنمایی در انتخاب با پشتیبانی پایش سیف در تماس باشید.
منابع
- NIOSH / CDC، بخش «Provide Hearing Protection» (cdc.gov/niosh/noise/prevent/ppe.html)
- NIOSH، «Criteria for a Recommended Standard: Occupational Noise Exposure» (۱۹۹۸)
- راهنمای محاسبهی NRR بر پایهی روش OSHA (دانشگاه میشیگان – ehs.umich.edu)
این مقاله جنبهی آموزشی دارد. برای محیطهایی با صدای شدید، اندازهگیری صدا و برنامهی حفظ شنوایی توسط کارشناس بهداشت حرفهای توصیه میشود.